Polskie tradycje wielkanocne
Obchody Wielkiego Tygodnia i Świąt Wielkanocnych przybierały w zależności od regionu Polski inne formy i oprawę.
Małopolskie pucheroki
W Niedzielę Palmową w niektórych małopolskich wsiach m.in. w Bibicach, Zielonkach, Tomaszowicach i Trojanowicach można zobaczyć chłopców z pomalowanymi na czarno twarzami, ubranych w kożuchy i w wysokie stożkowate czapki z bibuły. Chłopcy wygłaszają śmieszne wierszyki i śpiewają piosenki, za co otrzymują drobne podarki.
Zwyczaj ten nazywany pucherokami wywodzi się od łacińskiego słówka „puer”, czyli „chłopiec”, i odnosi się do dawnych kwest krakowskich żaków, którzy wygłaszali w kościołach żartobliwe oracje. Z czasem, kiedy zakazano chłopcom wystąpień w kościele, przenieśli się na podkrakowskie wsie.
W miejscowości Lednica Górna do dzisiaj można spotkać czarną usmoloną postać zwaną Siuda Babą. Ten ludowy zwyczaj związany jest ze słowiańskimi obrzędami wypędzania zimy. Według legendy, w świątyni pod Kopcową Górą ognia strzegła kapłanka, która wychodziła z niej tylko raz do roku na wiosnę, by poszukać swojej następczyni. Kiedyś panny przed Siuda Babą uciekały, teraz uważa się, że poczernienie twarzy to dobra wróżba, zwiastująca pomyślny rok a dla panien szybkie zamążpójście.
Kalendarium wydarzeń historycznych w czasie Wielkanocy
Prawdopodobnie 14 kwietnia 966 roku (a była to Wielka Sobota) odbył się chrzest księcia Mieszka I i jego dworu. Podczas uroczystej mszy, prawdopodobnie w Poznaniu, sakramentu udzielił władcy biskup Jordan, który przybył do Polski wraz z księżniczką Dobrawą. To jedno z najważniejszych wydarzeń w naszych dziejach zapoczątkowało chrystianizację całego państwa i budowę hierarchii kościelnej. Jej pierwszy etap został zakończony utworzeniem – na mocy bulli papieskiej– arcybiskupstwa w Gnieźnie w 999 roku. Chrzest Mieszka I jest pierwszym dobrze udokumentowanym wydarzeniem naszej historii, a przez to konwencjonalnie uznaje się je za datę powstania państwa polskiego.
W Wielkanoc 973 roku cesarz Otton I zwołał do Kwedlinburga zjazd, na którym stawili się książę Polan Mieszko I i margrabia marchii wschodniej Hodon. Od prawie roku toczyli oni ze sobą wojnę o granice, w której to wojnie Mieszko wygrał bitwę pod Cedynią. Cesarz, sprawujący wówczas władzę uniwersalną nad światem, postanowił wymóc na nich zawarcie pokoju. Właśnie w Kwedlinburgu doszło do ugody. Było to dla polskiego księcia ważne wydarzenie, ponieważ został uznany za zwycięzcę i powitany jako równoprawny partner polityki międzynarodowej.
Czytaj więcej: Kalendarium wydarzeń historycznych w czasie Wielkanocy
Wyniki V Konkursu Palm Wielkanocnych w Gminie Zakliczyn
29 marca 2026 roku odbył się już V Konkurs Palm Wielkanocnych w Gminie Zakliczyn. Mimo iż pogoda była mało zachęcająca, to około południa wokół św. Floriana na zakliczyńskim Rynku stanęły kolorowe palmy wielkanocne, z których najwyższa mierzyła sobie 4 metry bez jednego centymetra.
W tegorocznej edycji konkursu wzięło udział aż 11 palm; 3 w kategorii „palma najwyższa" oraz 8 w kategorii „palma tradycyjna".
Palmy do konkursu wystawili: KGW Paleśnica, KGW Wróblowianki, Centrum Aktywizacji Seniorów Kończyska, Antoni Foryś, KGW Borowa, KGW Kończyska, Barbara Galas-Czerwiec, MDP Gwoździec, Sołectwo Bieśnik, Świetlica Wiejska w Słonej oraz Małgorzata Bodura.
Uczestnicy zachwycili pomysłowością, starannością wykonania oraz przywiązaniem do lokalnych tradycji.
Oceny prac dokonało jury w składzie: Monika Kulak (przewodnicząca), Agnieszka Dudzik (sekretarz) oraz Burmistrz Dawid Chrobak. Laureaci konkursu otrzymali vouchery do księgarni E-Milo o wartości: 400 zł (I miejsce), 300 zł (II miejsce), 200 zł (III miejsce), a także upominki rzeczowe: Anioły, komplet ściereczek kuchennych oraz figurkę baranka wielkanocnego. Każdy uczestnik otrzymał pamiątkowy dyplom, a dodatkowo wręczono 5 wyróżniających dyplomów za udział jako wyraz uznania za podtrzymywanie lokalnej tradycji.
Wyniki konkursu:
Czytaj więcej: Wyniki V Konkursu Palm Wielkanocnych w Gminie Zakliczyn
Udany wernisaż w odnowionej Galerii „Poddasze”
Galeria ZCK „Poddasze” w 2026 roku wkroczyła w 26 rok działalności. Przez ten czas zakliczyńska galeria wystawiennicza utrwaliła renomę w środowisku artystycznym, a artyści zapraszani przez Stanisława Kusiaka, chętnie przywożą i eksponują tutaj swoje prace. Warto podkreślić, że na stronie internetowej Związku Polskich Artystów Fotografików od co najmniej roku prezentowane są zapowiedzi wystaw w Zakliczynie.
Wokół Galerii ZCK „Poddasze” utworzyło się artystyczne środowisko twórcze, które nie omija żadnego wernisażu wystawy. Tak też było podczas wernisażu wystawy fotograficznej Jana Brdeja „Kolory Kenii”, który miał miejsce 27 marca 2026 roku. Na poddasze ratusza przybyli reprezentanci członkowie Fotoklubu RP – Stowarzyszenie Twórców z Tarnowa, Wojnicza, Nowego Sącza i Krynicy, także ci, którzy już wystawiali w Galerii ZCK „Poddasze” oraz środowisko artystyczne gminy Zakliczyn.
Czytaj więcej: Udany wernisaż w odnowionej Galerii „Poddasze”
Niedziela Palmowa
Niedziela Palmowa, zwana również Niedzielą Męki Pańskiej, a w polskiej tradycji ludowej Kwietną lub Wierzbną Niedzielą, została ustanowiona na pamiątkę uroczystego wjazdu Jezusa do Jerozolimy, kiedy to mieszkańcy miasta witali Go, machając gałązkami palmowymi. Taki niewielki szczegół, jak rzucanie palmowych liści pod nogi wjeżdżającemu Chrystusowi, dał później nazwę Niedzieli Palmowej, która rozpoczyna Wielki Tydzień. Liturgia Niedzieli Palmowej zakłada odczytanie ewangelicznego opisu powitania Chrystusa w Jerozolimie i poświęcenie palm. W zwyczajach ludowych Niedzieli Palmowej obok interpretacji chrześcijańskiej można odnaleźć dawniejsze wierzenia pogańskie związane z obrzędami wegetacyjno-agrarnymi.
Polskie tradycyjne palmy wielkanocne nie są podobne do tych rosnących na Bliskim Wschodzie, ale symbolizują to samo – radość i triumf. Nasze palmy to gałązki wierzbowe, często upiększane bukszpanem, barwinkiem, cisem czy też widłakiem oraz papierowymi kwiatami. Bez wierzbowych witek nie ma tradycyjnej palmy wielkanocnej. Sama wierzba jako „drzewo miłujące życie” jest symbolem sił witalnych i odradzającego się co roku życia. Gałązki kwitnącej wierzby nazywane „baziami”, „kotkami” czy „kocankami” w przekonaniu ludu wiejskiego posiadały dobroczynną siłę, ponieważ pojawiały się najwcześniej na wiosnę i niosły nadzieję na odrodzenie się życia. Dodatkową nadzwyczajną siłę zyskiwały przez pobłogosławienie ich w kościele. Dzięki święceniu gałązki wierzbowe zostały wyjęta ze sfery profanum i włączone w sferę sacrum.
Stąpając po historii. Od prehistorii do ostatniego rodu zamku Melsztyńskiego
Historia nie zaczyna się w podręczniku. Nie zaczyna się też od dat i nazwisk, które kazano nam zapamiętać w szkole. Zaczyna się znacznie wcześniej – tam, gdzie człowiek po raz pierwszy sięgnął po narzędzie, rozpalił ogień i ruszył w świat, by go zrozumieć… albo przynajmniej przetrwać.
„Stąpając po historii. Od prehistorii do ostatniego rodu zamku Melsztyńskiego” Kazimierza Dudzika to opowieść o tej właśnie drodze – od początków człowieka aż po wydarzenia i miejsca zakorzenione w naszej, lokalnej historii. To książka, która nie udaje akademickiego wykładu, lecz świadomie wybiera formę żywej, barwnej narracji – pełnej refleksji, dygresji i osobistego spojrzenia autora na dzieje świata i Polski.
Autor prowadzi czytelnika przez kolejne etapy rozwoju człowieka: od Homo erectus i neandertalczyków, przez pojawienie się Homo sapiens, aż po przełomowe momenty, takie jak narodziny rolnictwa i pierwsze osadnictwo na ziemiach dzisiejszej Polski. To podróż nie tylko w czasie, ale i w sposobie myślenia – o tym, kim jesteśmy, skąd przyszliśmy i jak kształtowały się nasze wyobrażenia o świecie.
Czytaj więcej: Stąpając po historii. Od prehistorii do ostatniego rodu zamku Melsztyńskiego
Wzorcowa współpraca OSP i środowisk lokalnych z ZCK
Dobiega końca kampania sprawozdawczo – wyborcza w jednostkach OSP w gminie Zakliczyn. W gminie Zakliczyn działa 9 jednostek OSP (być może niebawem zostanie zarejestrowana dziesiąta), a ostatnie w obecnej kampanii walne zebranie sprawozdawczo – wyborcze odbędzie się 28 marca w OSP Stróże. 17 kwietnia w Sali im. S. Jordana w zakliczyńskim ratuszu zaplanowany został Zjazd Gminny OSP podczas którego ukonstytuują się władze gminne OSP oraz zostaną wybrani delegaci na Zjazd Powiatowy OSP.
W miejscowościach, w których działają Ochotnicze Straże Pożarne, trudno wyobrazić sobie lokalny pejzaż społeczny bez OSP: nie tylko dlatego, że strażacy - ochotnicy pierwsi spieszą z pomocą w razie zaistnienia zagrożenia bądź zjawisk kryzysowych, ale także dlatego, że są tam remizy strażackie, które pełnią nie tylko funkcje ważne dla samych strażaków, ale także dla stowarzyszeń czy instytucji, które w domach strażaka prowadzą swoją działalność statutową na rzecz społeczności lokalnych.
Czytaj więcej: Wzorcowa współpraca OSP i środowisk lokalnych z ZCK
Podziękowania realizatorom projektów „Polak, Węgier dwa bratanki…” oraz promocji „Szlaku Zamków w Dolinie Dunajca”
W dniach od 13 do 15 marca realizowany był przez Zakliczyńskie Centrum Kultury projekt promocji „Szlaku Zamków w Dolinie Dunajca” którego partnerem było Województwo Małopolskie, a 14 marca konferencja naukowa „Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki/Lengyel, Magyar – két jó barát, együtt harcol, s issza borát.”
To bezprecedensowe, międzynarodowe wydarzenie w Zakliczynie nie byłoby możliwe do zrealizowania, gdyby nie Organizatorzy, Patroni, Partnerzy oraz Wykonawcy projektu, którym winny jestem podziękowania, a te należą się przede wszystkim:
Kolory Kenii w Zakliczynie
27 marca o godzinie 18 – tej odbędzie się kolejny wernisaż wystawy w Galerii ZCK „Poddasze” na który zaprasza kustosz Galerii Stanisław Kusiak. Tym razem będzie to wystawa pochodzącego z Marcinkowic artysty – fotografika Jana Brdeja, który zaprezentuje wystawę pod tytułem „Kolory Kenii.”
Jan Brdej w twórczości skupia się na osobistym doświadczaniu różnych możliwości fotograficznego wyrazu. Fascynuje się różnymi dziedzinami fotografii artystycznej, ze szczególnym uwzględnieniem fotografii humanistycznej i tematów związanych z człowiekiem. Jego prace były prezentowane na wystawach indywidualnych i zbiorowych, a także wielokrotnie nagradzane i wyróżniane w krajowych i międzynarodowych konkursach fotograficznych.
Kiermasz i konkurs w Niedzielę Palmową
29 marca, w Niedzielę Palmową, na zakliczyńskim Rynku zaplanowany został Kiermasz Wielkanocny połączony z Konkursem Palm Wielkanocnych.
Stoiska wystawców będą gotowe od godziny 9 – tej. Chętnych do udziału w Kiermaszu zapraszamy do zapisów w Zakliczyńskim Centrum Kultury osobiście lub telefonicznie 14 628 3331, albo za pośrednictwem poczty elektronicznej: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Do południa Organizatorzy oraz Komisja Konkursowa oczekiwać będzie na palmy wielkanocne, które zostaną poddane ocenie tak, aby najpóźniej o godzinie 13:15 można było ogłosić werdykt i wręczyć nagrody.
Regulamin konkursu palm wielkanocnych prezentujemy poniżej:
Więcej artykułów…
Partner zakliczyninfo
Warto zobaczyć
Archiwum
